راه هاي ريلي و جابجائي هاي عمومي

آلودگي هوا هر ساله جان صد‌ها هزار نفر را در سراسر جهان مي‌گيرد. سازمان بهداشت جهاني تخمين مي‌زند كه آلودگي هوا هر ساله باعث مرگ زودرس بيش از دو ميليون نفر در جهان مي‌شود. بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهاني بيماري‌هاي ناشي از آلودگي هوا بيشترين تلفات را در چين دارد. به‌طوري‌كه هر ساله ۶۵۶ هزار چيني جان خود را از دست مي‌دهند. در هند نيز سالانه ۵۲۷ هزار و ۷۰۰ نفر در اثر آلودگي هوا مي‌ميرند. در ايالات متحده آمريكا‌ نيز مرگ‌ومير ناشي از استنشاق آلاينده‌هاي هوا هر ساله ۷۰۰ هزار شهروند آمريكايي را مي‌كشد. برآورد‌ها نشان مي‌دهد كه شمار قربانيان ناشي از آلودگي هوا در كاليفرنيا از ۸۲۰۰ نفر به ۲۴ هزار نفر در يك دهه اخير افزايش يافته و هزينه اقتصادي ناشي از مرگ‌ومير زودرس و بيماري شهروندان در كاليفرنيا نيز ۷۰ ميليارد دلار در سال برآورد شده است. روزنامه گاردين در گزارشي از راه حل هاي شهرها و كشورهاي بزرگ دنيا كه با مشكل آلودگي هوا دست و پنجه نرم مي‌كنند، نوشته است. به نوشته اين روزنامه، در پاريس، آخر هفته ها استفاده از وسايل نقليه را در بيشتر مناطق مركزي تاريخي ممنوع كرده است. در زمان‌هايي كه هوا آلوده است، استفاده از وسايل نقليه عمومي براي همگان رايگان است. اين شهر همچنين برنامه هايي براي تشويق استفاده از دوچرخه دارد. در حال حاضر مسافتي طولاني در ساحل راست رودخانه سن ممنوعيت تردد اتومبيل دارد. در شهر دهلي، طي گزارشهاي منتشر شده در خصوص مقايسه سطح آلودگي در اين شهر با پكن باعث شد استفاده از همه وسايل نقليه ديزلي و خودروهاي اس يو وي (شاسي بلند) كه موتوري با حجم بيش از ۲۰۰۰ سي سي دارند، ممنوع شود. در كشور هلند، سياستمداران سعي دارند فروش همه خودروها با موتور بنزيني و ديزلي را از سال ۲۰۲۵ به بعد ممنوع و در واقع تنها از وسايل نقليه ريلي با موتورهاي الكتريكي و هيدروژني استفاده كنند. شهر فرايبورگ در آلمان، ۵۰۰ كيلومتر مسير دوچرخه سواري دارد. اين شهر همچنين تراموا و سامانه حمل و نقل عمومي ارزان قيمتي دارد. در يكي از حومه هاي شهر، مردم اجازه ندارند خودروهاي خود را نزديك خانه ها پارك كنند و بايد ۱۸ هزار يورو براي اشغال خيابان بپردازند. مردم در كپنهاگ دانمارك به استفاده از دوچرخه بيش از خودروها ارجعيت مي دهند و در حال حاضر تعداد دوچرخه هاي اين شهر از جمعيت آن بيشتر است. چند دهه است كه بخشهاي بزرگ اين شهر به روي وسايل نقليه بسته شده است. قرار است كپنهاگ تا سال ۲۰۲۵ به شهري بدون كربن دي اكسيد تبديل شود. هلسينكي، پايتخت فنلاند قصد دارد تعداد خودروهاي خود را با بهبود وسايل نقليه عمومي، افزايش جريمه هاي پاركينگ و تشويق استفاده از دوچرخه و پياده روي كاهش دهد. ايده اين است كه حمل و نقل عمومي شهر به اندازه اي مطلوب شود كه تا سال ۲۰۲۵ هيچ شهروندي ديگر علاقه اي به استفاده از خودروي شخصي خود نداشته باشد. كوريتيبا، با دو ميليون نفر جمعيت در برزيل، داراي يكي از ارزان ترين سامانه هاي اتوبوسراني جهان است و حدود ۷۰ درصد از جمعيت كشور با وسايل نقليه عمومي ريلي به محل كار خود مي روند و در نتيجه خيابان ها بدون ترافيك و آلودگي است. بنگلور، يكي ديگر از شهرهاي هند ۶۰۰۰ اتوبوس خود را به موتورهاي ويژه گاز طبيعي مجهز كرده است. با اين اقدام، تاكنون ۲۰ درصد از آلودگي اين شهر كاسته شده است و از هر ۴ نفري كه قبلا با خودروي خود در سطح شهر حركت مي كردند، يك نفر از آنها اكنون از وسيله نقليه استفاده مي كند. تمام دنيا با آلودگي هوا درگيرند، تمام دنيا آمار تلفات مردم كشورشان را كاملا روشن و واضح اعلام مي‌كنند و بعد مي‌كوشند تا براي حل اين مشكل با تمام وجود بجنگند. بر اساس اين گزارش در دو دهه گذشته عامل آلودگي هوا از آلودگي آب به مراتب كشنده تر شده است و آمار مرگ و ميرهاي زودرس ناشي از آن از سال ۱۹۹۰ بدين سو به طور مداوم افزايش يافته است. اين گزارشات و تفاسير آن (هزينه هاي ناشي از عدم استفاده از قطار در سفرهاي برون شهري و درون شهري) مؤيد اين مطلب است كه توسعه ي ريل و ايجاد آن در شرايط فعلي، تنها جايگزين مناسب براي پرداخت كمترين هزينه ي جاني و مالي ناشي از اينگونه آلودگي ها است. در چنين شرايطي كه ما با چالش بزرگي چون آلودگي هوا دست و پنجه نرم مي كنيم و ساليانه تعداد افرادي كه به بيماري هاي مزمن تنفسي دچار مي شوند، افزوده مي شود، تمام حرف ما درباره توسعه پايدار حمل و نقل ريلي براي حفظ محيط زيست، توسعه و گسترش آن در سراسر كشور، فرهنگ سازي براي استفاده مردم از اين بخش حمل و نقلي، ايجاد بستري براي يكپارچگي بخش درون شهري و برون شهري حوزه ريلي اعم از مترو، راه آهن و قطارهاي حومه اي، مبارزه با آلودگي هوا، حفظ هويت و زيبايي شهر و..... است. اين روزها در كلان شهرها ديگر مساله مهاجرت مطرح نيست و اين موضوع ديگر در كنار مشكلات بزرگ تر ، خود را به كناري كشيده و مدت هاست آنقدر كاهش يافته كه ديگر مساله اصلي نيست. حال امروز كه مسئولان در تصميم گيري هاي خود براي شهري كه پايه و اساس آن ريل باشد، به نتايج قبل قبولي رسيده اند شكي نيست اما بايد ببينيم اين تصميم گيري ها تا چه ميزان مي تواند در كشور اجرايي شود و همه بخش هاي ريلي در درون و برون شهرها و مهمتر از همه حاشيه هاي شهر به يكديگر متصل شده و يكپارچه عمل مي كنند؟!!